B"H

PARSZA BESZALACH 

 

Fragment Tory w skrócie: Faraon ściga Żydów. Morze rozstępuje się, a następnie pogrąża w odmętach armie Egiptu. Mojżesz śpiewa z Izraelitami specjalną pieśń dziękczynną dla B-ga. Izraelitom doskwiera głód i pragnienie. B-g zsyła Mannę z nieba do jedzenia, a Mojżesz wydobywa w cudowny sposób wodę ze skały. Amalek najeżdża na Izraelitów i doznaje dotkliwej porażki.

 

Czym jest Chabad?

Jeśli spytać o to zwykłego Żyda, ten odpowie, iż Chabad to “sięganie w dal”. Młodzi chłopcy zaczepiający przechodniów, prosząc o założenie tefillin, ponad 3000 Centrów Chabad na całym świecie, otwarte sedery na Pesach w Nepalu i inne kreatywne działania, które podejmuje Chabad aby przyciągnąć Żydów do ich dziedzictwa.

Taka definicja Chabadu jest jednak dość nowa. Osiemdziesiąt lat temu Chabad zasłynął swoimi działaniami za Żelazną Kurtyną. Gdy reżim sowiecki ze wszech sił starał się zetrzeć na proch wszelką działalność religijną, to właśnie chasydzi z Chabadu ryzykowali wszystkim, aby zachować okruchy żydowskiego ducha w Rosji Radzieckiej. Wówczas słowo Chabad przywoływało na myśl obrazy stawiania oporu, organizowania nielegalnych szkół, mykw i obrządków obrzerzania, a także obozów pracy na Syberii i męczeństwa.

Ale i ten obraz Chabadu to efekt zdarzeń z roku 1917 i nadejścia Bolszewizmu. Do tego czasu bowiem, od momentu swojego powstania latach 70-ch osiemnastego wieku, Chabad był ruchem skupiającym się na głębokich studiach nad Torą, medytacją i długą, żarliwą modlitwą.

A zatem czy niczym kameleon zmieniający barwy Chabad swoje zachowania adoptuje do sytuacji?

Trudno zaprzeczyć, że publiczne postrzeganie Chabadu zmienia się z biegiem wydarzeń, ale cóż spoczywa u podłoża tego ruchu? Jaki jest rdzeń, od którego pobiera się nauki, wokół którego odbywa się medytacje, organizuje podziemne szkoły i publicznie pali menorę?

__________________

B-g stworzył świat doskonały, ale równocześnie taki, który działa jak zasłona dymna, mająca za zadanie ukryć tożsamość swojego Twórcy i zamazać przyczynę swojego istnienia. My zaś jesteśmy strażakami walczącymi z tym dymem. Nasza misja polega na objawieniu prawdy w tym wrogim nam otoczeniu.

Chabad jest narzędziem do wypełniania tej misji. Twórca Chabadu, Rabbi Schneur Zalman z Liadi namawiał wszystkich Żydów, aby ci wypełnili swoje umysły czystym i opartym na logice zrozumieniem istoty B-ga. Jego elokwentne nauki odkryły przed światem, B-ga, który wcześniej nie był znany, ograniczał się do obszarów wiary. Ale kiedy B-ga wprowadzi się do umysłu – Chabad staje się zbitką słów hebrajskich, które przetłumaczyć można jako “mądrość, zrozumienie i wiedzę”. Zrozumienie wielkości B-ga inwokuje miłość i podziw do Niego. To z kolei przekłada się na pochłonięcie studiowaniem Tory i czynieniem micw. Powtórzę więc: wszystko zaczyna się od Chabad, a kończy na przepełnieniu danej osoby uwielbieniem B-ga. W ten oto sposób osobista zasłona dymna zostaje rozwiana. Misja zakończona powodzeniem.

Czasami zasłona dymna zmienia kształty. Kiedy tak się dzieje misja pozostaje jednak niezmienna, musimy jedynie dopasować jej wykonywanie do realiów.

Zakaz Sowietów dotyczący pobierania nauk o Torze, w sposób oczywisty godził w misję objawienia Prawdy, zatem Chabad potajemnie otwierał swoje szkoły. Rosnące w siłę zjawisko asymilacji było zagrożeniem naszej misji – dlatego pojawiły się wszędzie Domy Chabad.

__________________

We fragmencie Tory przeznaczonym do przeczytania w tym tygodniu Izraelici są ścigani przez Egipcjan i trafiają na nieprzekraczalną barierę w postaci Morza Czerwonego. Ludzie panikują i dzielą się na kilka frakcji, zależnie od proponowanego planu dalszych działań. Niektórzy chcą poddać się i wrócić do Egiptu, inni natomiast są zwolennikami wypowiedzenia swym oprawcom bitwy. Grupa defetystów proponuje masowe samobójstwo, ludzie duchowi stoją za grupową modlitwą (Szczegółowy opis każdej frakcji wraz z odniesieniami do teraźniejszości można znaleźć w opisie Czterech Frakcji ).

B-g odrzucił wszystkie powyższe. Swoje słowa skierował natomiast do Mojżesza: „Przemów do dzieci Izraela i nakaż im pójść przed siebie!”

Przed siebie? Przecież przejście zagradza im morze! Nakaz B-ga, aby „iść naprzód” nie zawierał żadnych dodatkowych informacji o tym, co miało nastąpić.

Ale była osoba, która nie zawahała się ani na chwilę. Był to Nahaszon, syn Aminadaba, przywódca plemienia Judy. Wszedł on wprost do morza. A kiedy woda sięgała już jego szyi, w ostatniej chwili, wody rozstąpiły się.

B-g wywiódł Izraelitów z ziemi egipskiej w celu nadania im Tory na górze Synaj. Istniała misja, która nie została jeszcze ukończona. Niezależnie od tego co stało na przeszkodzie, Nahaszon był nieugięty. Parł do przodu.

__________________

10 dnia miesiąca Szewat, upamiętniane są żywota dwóch Nahaszonów naszych czasów. Rabbi Yosef Yitzchak Schneersohn, szósty Rebbe Chabad-Lubavitch zmarł właśnie 10 dnia miesiąca Szewat roku 1950. Dokładnie rok później jego zięć, Rabbi Menachem Mendel Schneerson zgodził się przewodzić temu ruchowi.

Tak jak droga naszych przodków, także nasza droga nie jest usłana różami. Logika podsuwa nam wiele ruchów, ale z pewnością nie „ruch naprzód”.

Rabbi Yosef Yitzchak i kilka tysięcy jego wiernych stanęło w obliczu pełnego gniewu i potęgi zdeterminowanego supermocarstwa. Ale pomimo wielkiego ryzyka i niemal żadnych szans, udało im się przetrwać. Wiele setek osób lojalnych wobec Rabbi Yosefa Yitzchaka zostało uwięzionych i zamordowanych, ale wysiłki ‘parcia’ do przodu zostały i tak poczynione. Jeżeli jeden nauczyciel był zsyłany na Syberię, po chwili następny zajmował jego miejsce. Sam Rabbi Yitzchak również nie uniknął kilku aresztowań, doczekał się nawet wyroku śmierci (wyrok ten został złagodzony), ale szedł naprzód.

Rebbe, Rabbi Menachem Mendel, musiał stawić czoła rozkładowi moralnemu związanemu z asymilacją. Podczas gdy inne zgrupowania religijne ucichły, wyalienowały się i skupiły na ochronie podstaw, Rebbe – mając do dyspozycji nawet mniej ludzi – zainicjował wizjonerską kampanię ‘sięgania dalej’. Bywał wyśmiewany. Jak jednak jedna osoba i garstka urodzonych w Europie ludzi mają wybić wyrwę w ścianie asymilacji w Ameryce?

Ale Rebbe ‘wszedł w morskie odmęty’, a kiedy zanurzył się po szyję, wody rozstąpiły się.

__________________

Czym zatem jest Chabad?

Strażakiem? Człowiekiem gór? Siłą rozdzielającą wody?

Czyżbym znów zagubił się w świecie synonimów?

 

   ••••••••••••••••  

Wszystko, czego chcielibyście dowiedzieć się o…

TU B'SZWAT

Religijne rolnictwo

W najbliższą sobotę, 30 stycznia przypada 15 dzień miesiąca Szwat, Nowy Rok dla drzew, znany pod nazwą Tu B'Szwat.

Według prawa biblijnego cykl rolny ma siedem lat, z czego ostatni to rok Szabatowy. Kiedy jeszcze Świątynia stała w Jerozolimie, w roku pierwszym, drugim, czwartym i piątym rolnicy mieli swoją dziesięcinę spożyć w Jeruzalem. Potrącenie to zwie się Maaser Szeni, „Potrącenie Drugie”, ponieważ obok tych dziesięciu procent, jeszcze dwa idą dla Kohanim, a dziesięć dla Lewity. W roku trzecim i szóstym cyklu zamiast spożywać Maaser Szeni w Jeruzalem, dziesięcinę rolnicy mieli oddać biednym.

[W roku Szabatowym nic nie jest ujmowane. Wszystko, co wyrośnie w tym roku nie ma bowiem właściciela i każdy ma do tego prawo.]

Dlatego konieczne było ustalenie, kiedy następuje kolejny rok. Nasi rabini postanowili więc, że owoc wydany przez drzewo przed 15 dniem miesiąca Szwat jest owocem roku ubiegłego. Jeżeli wydany został po tej dacie – jest produktem „nowego roku” [Ziarna, warzywa oraz rośliny strączkowe „obchodzą” Nowy Roku tak jak ludzie, 1 dnia miesiąca Tishrei.] Dlaczego tak jest? W klimacie śródziemnomorskim sezon deszczowy rozpoczyna się wraz z nadejściem święta Sukkot. Mniej więcej przez cztery miesiące (od Sukkot, 15 dnia Tiszrei do 15 dnia Szewat) gleba i drzewa nasiąkają wodą i dają nowe owoce. Wszelkie owoce, które wyjdą na świat wcześniej są zatem dziełem ubiegłorocznym deszczy i są ujmowane w odliczeniach za rok miniony.

Chociaż dzień ten to Rosz Haszana ale dla drzew, przywiązujemy do niego dużą wagę, ponieważ „Człowiek jest jak drzewo na polu” (Księga Powtórzonego Prawa 20:19). Pielęgnując w sobie mocne korzenie – wiarę i oddanie B-gu – wydajemy wiele owoców – Torę i micwy.

 

Obyczaje i kult

Przyjęło się, że tego dnia spożywamy owoce, które wydaje Ziemia Święta (Księga Powtórzonego Prawa 8:8): oliwki, daktyle, winogrona, figi i granaty. Jeżeli którykolwiek z tych owoców zjadamy po raz pierwszy w roku, należy odmówić nabożeństwo Szehechejanu. (Błogosławieństwo to odmawia się na radosne okoliczności, dziękujemy w nim B-gu za “pozwolenie nam dotrwania do tej okoliczności”, recytowane jest przed błogosławierństwem „bore pri ha’ec”, które zwykle odmawia się przed spożyciem owoców.)

Więcej informacji na temat Tu B'Szwat znajdziesz tutaj.

 

   ••••••••••••••••  

Banały niebanalne

Otwieranie cudzej korespondencji i listów zostało zakazane ponad 1,000 lat temu przez Rabbi Geshoma „Światło Diaspory”, który wykroczenie to karał ekskomuniką. Dziś zakaz ten dotyczy również korespondencji elektronicznej.

 

   ••••••••••••••••   
Z przymrużeniem oka…

Zamożny Żyd zatrudnił robotnika do wykończenia swojego nowego domu. Kiedy praca miała się na ukończeniu, właściciel domu zakupił pięćdziesiąt mezuz i poprosił pracownika, aby ten umieścił je po prawej stronie każdej framugi za wyjątkiem tych prowadzących do łazienek i pomieszczeń gospodarczych.

Żyd bardzo martwił się, że robotnik uszkodzi farbę na framugach i że nieprawidłowo zamocuje mezuzy. Jednak, kiedy wrócił kilka godzin później, zobaczył, że zlecenie zostało wykonane bez zarzutu. Postanowił nawet dać robotnikowi premię.

Robotnik, wychodząc z wykończonego już domu, powiedział tak:

- Cieszę się, że jest Pan zadowolony z mojej pracy… a tak przy okazji, to z tych małych pudełek wydłubałem dla pana wszystkie gwarancje, które były zwinięte i włożone, w każde pudełeczko i położyłem je na stole w salonie…