Purim to święto pełne radości, które upamiętnia
zwycięstwo Żydów nad Hamanem i udaremnienie jego planu zniszczenia narodu żydowskiego

 

 

Wstęp

 Podczas Purim cieszymy się ze zwycięstwa ludu żydowskiego nad złym Hamanem. Święto to przemienia cały miesiąc w czas radości i zabawy. Co jest tak wyjątkowego w Purimie, że potrafi wpłynąć aż na cały miesiąc?

Haman był potomkiem narodu Amaleków, którzy wsławili się aroganckim atakiem na Żydów wkrótce po tym, jak udało się im w cudowny sposób uciec z Egiptu. Sama myśl o ataku na Żydów przeszywała strachem wszystkie narody świata – za wyjątkiem Amaleków.

Tora opisuje „spotkanie” Amaleków z Żydami podczas ich podróży. Niektórzy Uczeni tłumaczą, że słowo „spotkać” (po hebrajsku „karcha”) może również oznaczać „ochłodzić”, „ocucić”. Po wszystkich cudach i objawieniach B-skich, których doświadczył żydowski naród, Amalekowie pragnęli „przygasić” Naród Wybrany w ich gorącej wierze w B-ga i Mojżesza. Zresztą sama nazwa „Amalek” ma taką samą wartość numeryczną w języku hebrajskim jak słowo „safek”, oznaczające „zwątpienie”. Celem Amaleków nie było zatem odniesienie zwycięstwa militarnego, ale nadwątlenie wiary Żydów poprzez zasianie zwątpienia.

Nasza wiara i zaufanie w B-ga oraz entuzjazm do Tory i czynienia Micw czyni z nas Żydów. Gdy zwyciężyliśmy nad Hamanem Amalekiem, pokonaliśmy również wszystko to, co człowiek ten reprezentował – chłód, zwątpienie, sceptycyzm i tym podobne. Wygranie tak wysokiej stawki czyni miesiąc Adar przesiąkniętym radością i szczęściem płynącym ze Święta Purim.

 - fragment zaczerpnięty z listu Rebe Lubawiczera

 

 Historia Purim

 Dawno, dawno temu

Wydarzyło się to roku 365 przed naszą erą, w mieście Szuszan w Persji.

Rządzący nią Król Achaszwerosz wydał wiele sutych uczt w swoim pałacu. Otumaniony huczną atmosferą i wieloma dniami nieustającego picia, Król Achaszwerosz nakazał swej królowej, Waszti pokazać się gościom wyłącznie w koronie na głowie. Waszti odmówiła. Rozsierdzony jej nieposłuszeństwem, król nakazał egzekucję królowej.

W taki oto sposób nastała potrzeba znalezienia królowi nowej królowej. Na dwór Achaszwerosza przybyły wszystkie najpiękniejsze córy jego kraju. Król wybrał Esterę (Hadassah), kuzynkę Mordechaja, jednego z przywódców narodu żydowskiego. Zgodnie z radą Mordechaja, Estera nie ujawniała swojej tożsamości i dyskretnie przestrzegała w pałacu prawa żydowskiego.

Mordechaj codziennie wystawał przed bramami pałacu, w oczekiwaniu na wieści od Estery. Pewnego dnia przypadkowo podsłuchał plan otrucia króla. Spisek został ujawniony, a wdzięczność za ocalenie króla przypadła w udziale Mordechajowi.

W tym samym czasie Haman, potomek Amaleków i wielki wróg Żydów został mianowany Najważniejszym Doradcą Achaszwerosza. Król wydał polecenie, aby wszyscy w pałacu oddali cześć Hamanowi pokłonem. Mordechaj odmówił, ponieważ Haman nosił wizerunek bożka na szyi. Wprowadziło to Hamana w taką złość, że uknuł plan wyniszczenia wszystkich Żydów w królestwie, które przypaść miało na 13 dzień miesiąca Adar. Dla Mordechaja, Haman specjalnie skonstruował szubienicę.

Usłyszawszy o planie zniszczenia Żydów, Mordechaj wdział łachman i w przebraniu spotkał się  z Esterą i przekazał jej, że musi udać się do króla i przemówić w obronie swojego ludu. Stawienie się przed królem nie będąc uprzednio wezwaną, oznaczało dla niej możliwość utraty życia.

Estera poprosiła, aby Żydzi przez trzy dni pościli, wnosili modlitwy i okazywali skruchę. Po zakończeniu tego czasu, Estera stawiła się bez wezwania przed Achaszweroszem i zaprosiła go wraz z Hamanem na prywatną ucztę. Na tej uczcie zaprosiła ową dwójkę na kolejną, zaplanowaną na następną noc.

Tej nocy Król Achaszwerosz nie mógł zasnąć i poprosił poddanych o przeczytanie mu fragmentów kronik jego własnej historii. Kiedy dotarł do opisu epizodu ocalenia swojego życia przez Mordechaja, Achaszwerosz zdał sobie sprawę, że nigdy nie nagrodził swojego dobroczyńcy.

Król zapytał więc Hamana o najlepszy sposób na uhonorowania drugiego człowieka. Haman pomyślał, że chodzi o niego samego. Fakt, że zaszczyty, które przewidział dla siebie miały zostać przyznane Mordechajowi wprowadził go w osłupienie i wściekłość.

Na kolejnej uczcie, Estera poprosiła króla o ocalenie jej życia i jej ludowi. Zaskoczony Achaszwerosz spytał, kto nastaje na życie Estery.

Estera odpowiedziała, że był to Haman. Haman został natychamiast powieszony na tej samej szubienicy, którą sam wcześniej przeznaczył Mordechajowi.

Śmierć Hamana nie odwołała jednak okrutnego rozporządzenia, który ten wydał za życia. Został wydany zatem nowy dekret zezwalający Żydom na bronienie się przed swoimi wrogami a także na zabicie wszystkich, którzy nastawali na ich życia.

Wkrótce, Żydzi odnieśli wiekopomne zwycięstwo w bitwie.

14 dzień miesiąca Adar został ogłoszony świętem Purim, które miało upamiętnić wielki cud ocalenia naszego narodu i upadek podłego Hamana.

                                                            

Micwy Purimowe

 Słuchanie Megilli

Megillat Esther (zwoje Estery) zawierają opowieść o planie zniszczenia Żydów uknutym przez Hamana i o ich udaremnieniu. Treści Megilli wysłuchujemy podczas Purimu dwukrotnie: po raz pierwszy w sobotę  3 marca na zakończenie Postu Estery i ponownie w niedzielę 4 marca. Ilekroć wspomniane jest imię Hamana, kręcimy Graggerami (grzechotkami) i tupiemy, aby zagłuszyć odgłos jego imienia.

 

Spożycie świątecznego posiłku

Purim czcimy również poprzez uroczysty i radosny posiłek w ciągu 4 marca. Tradycyjne potrawy to między innymi zupa z ‘kreplach’ (nadziewane kluski) oraz  nadziewane farszem owocowym lub orzechowym trójkątne ciastka zwane hamantaszami. Ukryte wewnątrz tych potraw nadzienia mają nam przypominać, że wszechobecność B-ga była w Purim ukryta, a jego działalność nie była w pełni ujawniona. (W zasadzie, nazwa B-g nie jest nawet raz wspomniana w Megilli!)

 

Pomaganie biednym

Dobroczynność, obowiązek trwający przez cały rok, jest szczególnie istotny w Purim. Wspomóc należy przynajmniej dwóch potrzebujących w dniu Purimu, najlepiej wspomagając osoby te bezpośrednio. Jeżeli nie jest to możliwe, należy umieścić kilkanaście monet w puszkach. Obowiązek ten dotyczy także dzieci.

 

 

Wysyłanie paczek z jedzeniem

Purim to również uczczenie jedności Żydów i przyjaźni. Dlatego wysyłamy paczki składające się z przynajmniej dwóch rodzajów gotowych do spożycia produktów spożywczych (np. hamantaszy i owoców) przynajmniej do jednego przyjaciela. Jeżeli jest to możliwe, podarunki te (Mischloach Manot) powinny zostać wysłane przez kogoś innego (na naszą prośbę). Zwyczaju tego przestrzega się w dniu Purimu, a nie w jego przeddzień.

 

Inne zwyczaje

 

Post Estery

W celu upamiętnienia dni modlitwy, postu i skruchy, które Żydzi utrzymywali przed ostatecznym zwycięstwem, pościmy w przeddzień Purimu. Post rozpoczyna się w czwartek, 1 marca, około 2 godziny przed wschodem słońca i kończy się około 40 minut po zachodzie słońca.

 Pół szekla

W celu upamiętnienia monet o wartości połowy szekla, które każdy Żyd oddawał na cele dobroczynne w miesiącu Adar w czasach Świątyni, należy zgodnie z tradycją oddać na ten cel trzy srebrne półdolarówki. Micwę tą zazwyczaj odprawia się w synagodze w przeddzień Purimu (w Post Estery)

 Specjalne Nabożeństwa

Wieczorem, rano i popołudniu w czasie Amidah (Cichej Modlitwy) a także obok modlitwy dziękczynnej odmawianej po posiłkach dodatkowo odmawiana jest Modlitwa ‘Al HaNissim”.

Podczas nabożeństwa porannego w synagodze czyta się także Torę.

 

Hamantaszen (Uszy Hamana) 

Składniki

3 filiżanki mąki

3 jaja

1 filiżanka cukru

2/3 filiżanki miękkiej margaryny

3 łyżeczki miodu

1 łyżeczka aromatu waniliowego

1 łyżeczka proszku do pieczenia

Szczypta soli

~ Rozgrzej piekarnik do 1800 , natłuszcz papier do pieczenia ~

Nadzienie: 45 dag nadzienia z maku, 45 dag lekwar (masła z jabłek i śliwek suszonych lub 45 dag przetworów z truskawek lub moreli).

Ciasto: W dużej misie utrzyj tłuszcz z cukrem na puszystą masę.

Wbij pojedynczo jaja, a następnie miód i aromat waniliowy.

Zmieszaj proszek do pieczenia z mąką i stopniowo filiżankami dodawaj do utartej masy.

Wyrób kulę ciasta, owiń plastikową folią i wstaw ją do lodówki na przynajmniej 2 godziny (maksymalnie do 3 dni).

Podziel masę na cztery części.

Rozwałkuj każdy kawałek na wysypanej mąką stolnicy na placek o grubości ok. 5 mm.

Wytnij kółka o średnicy około 7,5 cm (niezastąpiona w tym celu jest normalna szklanka)

Umieść na środku każdego kółka od 1/2 do 2/3 łyżeczki nadzienia.

Uformuj w trójkąty poprzez łączenie ze sobą przeciwległych krawędzi kółek. Uformuj rogi.

Pieczenie: Umieścić na papierze do pieczenia w odległości 2,5 cm od siebie i piec przez 20 minut, aż ciasto będzie miało złoty odcień.

* * * 

Purim z Chabad Polska